آذربایجان

 

 
   
     

صفرخانین نشییع جنازه سسی

ائلدار موغانلی

صفر خان اؤلمزدير

آذربايجان خالقي آزي يوز ايلدن بري، عموم ايران خالقلاري نين ملي- دموكراتيك مبارزهلرينده اؤن سيراسيندا دؤيوشن خالقلاردان اولوب. ايستر مشروطه حركاتي، ايسترسه ده اوندان سونرا ايران سويه سينده گئدن آزادليق حركاتي نين باش لؤوحه سيني ، آذربايجان و اونون يئنيلمز ارادهلي خالقي يازميشدير. مشروطه نهضتي ، شيخ محمد خياباني حركاتي ، ايكينجي دونيا ساواشي نين آخيرلاريندا ايرانين شمال غرب و غرب منطقه لرينده باش وئره ن آزادليق حركاتلاري ، بهمن انقلابي و ساير حركاتلاردا ، آذربايجان خالقي نين مثل سيز و تاريخده قالار رولو اولموشدور. بو بؤيوك و شانلي خالقين مبارزه تاريخي ده ، اونون ايگيد و فداكار اوغول و قيزلاري نين پارلاق سيمالاريلا ايشيقلانميشدير. حيدر خان عمو اوغلو ، شيخ محمد خياباني ، ستارخان ، باقرخان، دکتر اراني، و يوزلرجه باشقا فداكار، يئنيلمز و سارسيلماز اراده لي اينسانلار بو جرگه ده يئر دوتانلاردانديرلار.

 معاصر ايران خالقلاري نين مبارزه تاريخينده آدي محبس لري تيتره دن، جلادلارين و قولدورلارين اوره يينه ولوله سالان و شرفله 32 ايل دن آرتيق عؤمرونو انساني ايده آللاري و خالقي نين آزادليغي اوغروندا صرف ائدن صفرخان ، ايستر آذربايجان خالقي نين، ايسترسه ده ايران خالقلاري نين فخري حساب ائديلير . اونون تكجه وطنيميزده دئييل، بلكه بوتون دونيادا بشريتين سعادتي و انساني  آماللاري اوغروندا عؤمرونو مبارزه يه حصر ائدن اينسانلار سيراسيندا يئري واردير. خالقيميز، وطنيميز بئله بير يئنيلمز ، دؤزوملو، جسارتلي و مبارز انسانين شرفلي خاطيره سيني عزيز ساخلاياراق، اونونلا هميشه ليك فخر ائده جكدير.

صفر قهرمانيان ( صفرخان) گونش ايلي 1300 ده ، عجب شير ماحالي نين شيشوان كندينده محمد حسين كيشي نين عائله سينده دونيايا گوز آچير . او يئني يئتمه ليك ايل لرينه دك آتاسي ايله بيرليكده اكينچيليك له مشغول اولور.

جمعيتده كئچن معيشت گرگين ليگي ، آجليق ، مولكدارلارين ظولمو ، كند  كوتله سي نين غير انساني بير شرايطده ياشاماسي ، زوراكارليق و قولدور رضانين ميراث قويدوغو فلاكت و بدبخت ليك ، گنج صفرخاني بئله بير دورومون عليهينه عصيان قالديرماغا يؤنلدير. او اوچ نفر يولداشلاري لا بير ليكده 1321- نجي ايلده سيلاحلي دسته تشكيل ائديب ، مولكدارلارلا مبارزه يه گيرير. بو سيلاحلي دؤيوش 1324- نجي ايله دك دوام ائدير و بو ايلده گنج صفر عائله قورور.

آذربايجانين مختلف ماحال لاريندا 20- نجي ايل لرين اوللرينده باش قالديران مولكدارلار عليهينه كندلي لرين سيلاحلي حركاتي، نهايت 1324- نجي ايلين اورتالاريندا بوتون آذربايجاندا سيلاحلي دؤيوشه چئوريلير. همين ايلين آذر آييندا ، آذربايجاندا ايلك دفعه اولاراق ملي حكومت يارانير . صفرخان ملي قوشونا قوشولور و آذربايجاني و خالقين الده ائتديگي نائليت لري قوروماغا چاليشير.

آذربايجاندا قورولان ملي حكومتين عؤمرو اوزون چكمير. 1325- نجي ايلين آذر آييندا مركزدن گوندريلميش شاه اردوسو آذربايجانا باسقين ائدير. يئرلي مولكدارلار ، سيماسيز و لومپن شخص لر شاه قوشونونون حمايه سي آلتيندا ، مينلر جنايته ال ووراراق  و مينلرجه گوناهسيز انساني غدارجاسينا اؤلدوره رك، او مقدس نهضتي قانا چكيرلر و نهايت مينلرجه عائله اؤز يورد- يوواسيندان ديدرگين دوشور و سورگون ائديلير.

بئله بير وضعيتده صفرخان بير سيرا سيلاحلي يولداشلاريلا برابر، كوردوستانا كئچير و اورادا دؤيوشن سيلاحلي دسته لر له سرحددن آشيب ، عراق اؤلكه سينه كئتمگه مجبور قالير. آنجاق 1327- نجي ايلده اورادا ياخالانيب ، ايران حكومتينه تحويل وئريلير و اورميه حبس خاناسيندا دوستاق ائديلير.

1329- نجي ايلده صفرخان تبريزين نظامي محكمه سينه وئريلير و او  محكمه ده ، شاهليق رژيمي عليهينه سيلاحلي دؤيوش آپارديغي اوچون ، اؤلوم جزاسينا محكوم اولور. عيني حالدا قارداشي حسنعلي يه اون ايل و آتاسي محمد حسين كيشي يه ايكي ايل ايش كسيلير.

1330- نجي ايلده ايران سويه سينده باش وئرن ميللي حركات، ميللي دولتي قوردوقدان سونرا، صفرخانين دوسياسي اونون اعتراضي اساسيندا تبريزين نظامي محكمه سيندن اورميه يه و اورادان ايسه مركزين عالي محكمه سينه گؤنده ريلير.

1332- نجي ايلين مرداد آييندا ، آمريكا و انگليس دولتلري نين توطئه لري نتيجه سينده مصدقين ملي دولتي دئوريلير و اوندان سونرا صفرخانين دوسياسي يئني دن نظامي محكمه يه گونده ريلير . نهايت 1333- نجي ايلده صفرخانين اؤلوم حؤكمو ، عومورلوك دوستاقا چئوريلير.

صفرخان دوستاقدا اولاركن خالقين دوستاق ائولادلاري نين ايشگنجه گاهلاردا آپارديقلاري مبارزه ده فعالجاسينا اشتراك ائدير و بير مقاومت سيمبلي كيمي، مبارزه يه گوج وئرن و اعتراض سسيني يوكسلدن قوه يه چئوريلير . نهايت تبريز زندانيندان ، اورميه حبس خاناسينا گوندريلير و 1337- نجي ايلده ، برازجانين دهشتلي قازاماتينا سورگون ائديلير. بو قازاماتين دهشتلي اولدوغو او گونكو بوتون مبارزلره و انقلابچي لارا ياخشي تانيش ايدير . آنجاق صفرخانين اراده سي ، اونون مقاومتي و ظولم اؤنونده ديره نيشي، برازجان قازاماتين دا سارسيلدير.

1341- نجي ايلده صفرخانين فداكار حيات يولداشي، تهراندا اونون گؤروشونه گلديگي زامان خسته لنير و دونيادان گؤز يومور. بو بيرگه ياشامين يگانه محصولو "مهين" آتا اوزونه حسرتيليك له برابر، آناسيزدا قالير. بير ايلدن سونرا صفرخانين آتاسي و آناسي دا دونيادان كؤچور.

1346- نجي ايلده صفرخانين ايلك دفعه اولاراق گؤروشچوسو اولور. او ييرمي ايلدن سونرا قيزي مهين، بالاجا نوه سي بهروز و قيزي نين حيات يولداشي محسن عباسي نين اوزونو گؤرور.

1347- نجي ايلده شاهليق رژيمي صفرخانين سارسيلمايان اراده سينه تسليم اولاراق، اونو برازجاندان تهرانين قصر دوستاغينا منتقل ائدير. بورادا صفرخان تجربه لي و مقاومت گؤسترن قديمي بير محبوس كيمي، گنج محبوسلارين داياناجاغي، اوميد اوجاغي و اونلارين مقاومتينده  ايلهام منبعينه چئوريلير.

1352- نجي ايلده ساواك مامورلاري، دوستاقلاردا گئده ن مقاومت مبارزه سيني سينديرماق اوچون تهرانين و بير چوخ بويوك شهرلرين دوستاقلارينا هجوم گتيرير. شرايط گرگينله شير، آنجاق خالقين قهرمان اوغول و قيزلاري نين مبارزه سي بير آن دا اولسون، دايانمير.

1354- نجي ايلده صفرخاني، يالنيز آدي دهشت تؤره دن "كميته مشترك" ايشكنجه گاهينا منتقل ائدير و اؤز ايناميندان ال گؤتورمه مه يي اوچون ايشكنجه آلتينا آليرلار. اوندان "توبه" اومورلار. آنجاق كئچميش ييرمي دوققوز ايلده اولدوغو كيمي، يئنه ده صفرخان قاليب چيخير و اونون "يوخ" جاوابي جلادلاري ناكام قويور.

1355- نجي ايلده يئني دن صفرخاني "كميته مشترك" ايشكنجه گاهينا آپاريب، و اونو آغير ايشكنجه لر آلتيندا اؤلمه يه و يا "آريامهر"دن عفو ايسته مك مجبوريتينده قويورلار. آنجاق صفرخانين بير جاوابي اولور: يوخ!

1356- نجي ايلده بين الخالق قيرميزي خاچ جمعيتيندن بير گروپ، ايران دوستاقلاريندان گؤروش اوچون تهرانا گلير. ساواك صفرخاني گيزلتسه ده، آنجاق صفرخانين دونيا شهرتي و اونون ايرانين ان قديم سياسي محبوسو اولدوغو، ساواكي اونون يئرين بو جمعيتين نماينده لرينه گؤسترمه يه مجبور ائدير.

1357- نجي ايلين شهريور آييندا، شاهين 17 شهريور قيرغينينا اعتراض اولاراق، صفرخان بير چوخ محبوسلارلا برابر آجليق اعلان ائدير.

نهايت 1357- نجي ايلين آبان آيي نين اوچونده شاهليق عليهينه عصيان قالديران خالق، دوستاقلارين قاپيسيني آچير و اؤز ايگيد و قهرمان ائولادلاريني قارا دوستاقلاردان قورتارير. صفرخان دا بير سيرا باشقا محبوسلارلا بيرگه 32 ايلدن سونرا ايشيق اوزو گؤرور و اونا چوخ غريبه گلن تهران شهرينده، يگانه ائولادي- قيزي مهين خانيمين ائوينه گتيريلير، اورادان ايسه آنا يوردو آذربايجانا و قهرمان تبريز شهرينه گئدير و اورادا مثلي گؤرونمه ين طمطراقلا، آذربايجانين هر گوشه سيندن تبريزه گلن وطنداشلاري طرفيندن قارشيلانير.

نهايت  شانلي بهمن انقلابي غلبه چالير، شاهليق رژيمي دئوريلير و صفرخانين دا اوزون ايللر اوره يينده قالان آرزولاري چيچكلنمه يه باشلايير.

بو گون خالقيميزين فخري، ايران مبارزه تاريخي نين پارلاق اولدوزو صفرخانين شرفلي خاطيره سيني عزيز ساخلاماقلا، يئنه ده داهي`پيشه‌وري نين بو سؤزونو خاطيرلاديريق:

"كئچميش انقلابچي لاري ، خالق يولوندا جان وئرنلري ياددان چيخاران بير ميللت، جانباز و فداكار اوغوللار تربيه ائده بيلمز.

 كئچميش انقلابچي لاري بويودوب، قهرمان تانيدا بيلمهين بير ميللتين ايچهريسيندن قهرمانلار چيخماز...."

نسخه قابل چاپ

     
 

ã

 

ذربایجان" دا یازیلان مطلب لردن باشفا سایت لار ویایینلاردا فایدالانماق،
 یالنیز یازیچی، ترجمه چی و قایناق آ
دلارینی چکمکله آزادیر.