«21 آذر و بوگون»یاییلدیقدان سونرا، بو تشکیلات رسمی موضعین بیلدیرمه سه ده، بیرینجی عکس صدالار ائله اونلارین ایچیندن چیخدی.  کئچه ن اوچ آی یاریم عرضینده آذربایجان فدرال دموکرات حرکاتی نین ایکی عضوی منه و منیم فکرلریمه قارشی مفصل یازیلار یازسا دا، اونلاردان بیری، علیرضا اردبیلی گون آذ تی وی نین یاردیمچی سی رولونو ایفا ائتسه ده، بو تشکیلاتین رسمی نظری بیان ائدیلمه دی. علیرضا اردبیلی نین یازیسی حقینده بیزیم بو تشکیلاتین مسئوللاری آدرسینه یوللادیغیمیز مکتوب دا جوابسیز قالدی. محمد آزادگر گیلین «مدنی»! ، «عدالتچی»! و «دموکرات»! تشکیلاتلاری طرفیندن - مباحثه آزادلیغینی قوروماق نامینه  نه اینکه تهدیدلر و اتهاملار یاغدیرانلارا قارشی- هیچ بیر آددیم آتیلمادی، حتی بعضی مسئول شخصلری طرفیندن تهدید ائدنلره توجیه لر ده قوراشدیریلدی. دیالوگون قارشیسینی آلانلاردان بیری ده «فدرال- دموکراتلار» اولدولار. 

   نهایت اوچ آی یاریم کئچدیدن سونرا بو رسمی نظر – اولدوقجا گؤزله نیلمز، هیستریک  و  یاراماز  بیر بیچیم ده   اعلان ائدیلدی. محمد آزادگر «جبران مافات» دئیه، قافله دن دالی قالماماق اوچون حرکته کئچدی. اونون «سيروس بی مددى نين حقيقى مقصدى نه دير؟» آدلی یازیسی نشر ائدیلدی.  بو یازی هم مضمون و هم فورم نقطه ی نظریندن آزادگرین و هابئله «آ. ف. د. ح» نین  سیاسی  حیات تاریخینده بیر جدّی دؤنوش نقطه سی کیمی ثبت اولوناجاقدیر. محمد آزادگر گیلین منی و یولداشلاریمی – 30 ایلدن آرتیق تانیدیقلاری ایله بئله  «مشکوک» و «وابسته» جلوه لندیردیکلری سیلینمز بیر لکه کیمی اونلارین حیات تاریخینده قالاجاقدیر.

    من، منیم فیکیرداشلاریم و بوتون آذربایجان مسأله لرینی ایزله ینلر، باشقا تشکیلاتلاردا اولدوغو کیمی- «آذربایجان فدرال دموکرات حرکاتی»یندا دا فرقلی فکرلرین موجود اولماسیندان خبرسیز دگیلدیک. بو گیزلی بیر سرّ دگیلدیر.  آزادگر ده اؤز یازیسیندا بو تشکیلاتین ایچینده مختلف دوشونجه لرین اولماسینی قید ائتمیشدیر. دئمه لی مباحثه لر اونلارین دا آراسیندا دوام ائدیب و نهایت «بیر طرفلیک» اولموشدور. 

    بیز بو گونه کیمی بوتون منطقی جدّی تنقیدی نظرلری «آذربایجان سایتی» واسطه سیله نشر ائتمیشیک و من هله لیک او فکرلر حقینده هئچ بیر یازی یازمامیشام. اما ایندیسه بو  یازی واسطه سیله دوستوموزون بو گؤزله نیلمز و اولدوقجا پرنسیپ سیز یازیسی حقینده بیر نئچه کلمه سؤزون دئیلمه سینی ضروری حساب ائدیرم.

   هر شئی دن اول «گؤزله نیلمز»لیک حقّینده دئمه لی یم کی، دوستوموزون – هله بوتون سیاسی عمری بویو  دئدیکلری بیر یانا دورسون- کئچن اوچ آی ایچینده شخصا دئدیکلری سؤزلرله و بیلدیردیگی نظرلرله بو یازی نین مطلقا اوخشارلیغی یوخدور. بو ایسه «گؤزله نیلمز» دیر. امّا من خصوصی صحبتلریمیزه، دوستوموزون منه و بیر نئچه باشقا آذربایجان مبارزلرینه بیلدیردیگی فکرلره استناد ائتمه گی پرنسیپ سیزلیک حساب ائدیب، او باره لرده مطلقا دانیشماق ایسته میرم. اینانیریق کی، محمد آقا آزادگر اؤز گله جک یازیلاریندا هانسی «برهان قاطع»ه توشلاشدیغینی اجتماعیاتا بیان ائدر.

 ***

I

   محمد آزادگرین امضالادیغی یازی مضمون و متد باخیمیندان ایکی یئره بؤلونه بیلر: بیرینجی سی منیم و «آذربایجان سایتی»نین اورتایا قویدوغو مسأله لره مناسبت و ایکینجی سی ایسه منطق سیزلیکدن دوغان – و او سیاسی سابقه تاریخینه یارشمایان «قاش- گؤز آتماقلار»لا «تخریبات» آپاریلماسی.

آذربایجان ملّی حرکتینده افراطی میل لر و انحرافلار وار یا یوخ؟ آزادگر هانسی میل لری خطرلی سانیر؟

  محمد آزادگر یازیر کی:

   سیروس مددی و فیکیرداشلاری نین اورتایا قویدوقلاری مسأله لر  «ملّی حرکتی ضعیفله در و انحرافا سوق ائدر..... ایران اسلام جمهوریتی، شاه پرستلره آذربايجان ميلى و دموکراتيک حرکاتى نين علئيهينه تبليغات نظريندن يارديم ائدر. بو کيمى بحثلر آذربايجانين قاباقجيل، آزاديخاه و برابرحوقوقلوق ايسته ين حرکاتينى ازمکده، ايسلام جومهوريتي نين عمللرينى  موجه جيلوه لنديرر.»2

   محمد بیگ هانسی مسأله لرین طرحینی حرکتی ضعیفله دن و انحرافه سوق وئره ن و دشمنه تبلیغات یاردیمچیسی حساب ائدیر؟ سیروس مددی چیخیشیندا نه دن دانیشمیشدیر و آذربایجان سایتی ندن بحث ائتمیشدیر کی، محمد آزادگر جنابلاری نین گؤزونه او قدر ضررلی گلیر کی، بو جناب، اؤزونه معلوم اولان شبکه لرله سس سسه وئریب و بیزیم خدمت قصدیمیزین یالان اولدوغونو اورتایا قویوب، هانسی سا «حقیقی مقصد»یمیزی آراییر؟  من اؤز چیخیشیمدا دئمیشم کی، ایران اسلام جمهوریتی و فارس شوونیسمی بیزی ازدیکجه، اونا قارشی مقاومت گوجله نیر و گنیش له نیر. اما گوجله نیب، گنیشلندیکجه بیر یئنی خط ده اورتایا چیخیر. بو یئنی خط- دموکراتیک 21 آذره استناد ائتسه ده، گئتدیکجه آنتی دموکراتیک له شیر و بو آنتی دموکراتیک خط آذربایجان  ملّی دموکراتیک حرکاتی نین ضررینه قورتارار. من نئچه آیدین مثال گتیرمکله نمونه لر وئرمیشم: فارس شوونیسمینی دولت ایدئولوژی سی نین بیر پایه سینه چئویره ن  اسلامی رژیمی بوراخیب، آیری یئرده دوشمن آختارانلار؛  آذربایجان دا ملّی دموکراتیک مبارزه نین عوضینه توران دعواسی یورودنلر، کورد افراطی تشکیلاتلارینا مخالفت بهانه سیله کورد ملّتی ایله دوروشانلار و ... بونلار بو یئنی ضررلی خطین عملی نشانه لری دیر. 

   آیا محمد آزادگر و اونون «آ.ف.د.ح» یندا کی دوستلاری بو یئنی خطین و بو انحرافلارین موجود اولماسینی تائید ائدیرلر؟ و اگر ائدیرلر، اونلارین ضررینی آچیب گؤسترمگی بورج ساییرلار یا خیر؟ اگر بو یئنی خط یوخدورسا، اونی آچیقجاسینا دئمک گرکدیر. بو یاخینلاردا حرمتلی محمد بگین اؤزونی گونون گونورتا چاغی، نئچه نفرین گؤزونون اؤنونده، تهدید ائدیب، «چیخ ائشیگه دانیشاق!» دئیه نلرین توتدوغو خط آنتی دموکراتیک دیر یا یوخ؟ دونه نه کیمی حقلی اولاراق بو یئنی خطی «دیلده» تهلکه لی حساب ائدن محمد آزادگر نه دن بوگون «رسمی» اولدوقدا بو موضعه دوشموشدور؟  

   محمد آزادگر بو سئواللارین جوابیندا چیخیلماز بیر موقعیته و نتیجه ده تناقضلی بیر دوروما دوشور. او  بیر طرفدن یازیر:

   «اصلينده پان تورکيزم٬ تورانيزم و بوزقورد خطرى  آدلانانى٬ آذربايجان ميلى حرکتى نين دوشمنلرى قوراشديريبلار.»

   او بئله لیکله منیم وورغولادیغیم آنتی دموکراتیک میل لرین هامیسینی «پان تورکیسم، تورانيزم و بوزقورد» خطرینده «اختصار»لاشدیریر و  دانیر. (منیم ده او دشمنلر سیراسینا داخل اولوب اولمادیغیم باره ده ائله بو یازی دا دانیشاجاغام) امّا واقعیتلر دانیلماز دیر. او، آشیری (افراطی) میل لرین موجود اولماسینی دیبلی کؤکلی دانا بیلمز. او سببدن اونلارا اعتراف ائدیر، ولی «امّا و اگر» لر ایله:   

   «آذربايجان ميلى حرکتينده آشيرى مئييللرين ده مٶوجود اولماسى اولدوقجا طبيعى دير و بونلار اينديليکده حرکت اوچون بير خطر ساييلمايير. بو کيمى آشيرى مئييللر٬ آشيرى پان ايرانيزمين و فارس چيليغين و اؤنوموزده دوران ايسلام جومهوريتى آدلانان قورردون تؤره تديگى بير عکس اولعملدير. »

   دئمه لی دوستوموز قاباقدا دئدیگینی نقض ائدرک تصدیق ائدیر کی:

1-      حرکتین ایچینده  آشیری میل لر واردیر.

2-      امّا بو آشیری میل لر فارس شوونیسمی و اسلامی جمهوریتین تؤره تدیگی بیر عکس العمل دیر.

3-      و  ایندی لیکده خطر حساب ائدیلمزلر.

   بو نئچه نکته نین اوزه رینده دایانماق ایستیرم:

   محمد آزادگر هانسی میل لری آشیری حساب ائدیر؟  او آشیری میل لرین مبارزلریمیزه گؤسترمه سینده هانسی آددیملاری آتمیشدیر  آزادگر بگ؟ مبارزه تعارف گؤتورمز! اورتایا شفافیتله و صداقتله چیخیلمالی. من خلقیمیزین و وطنیمیزین سعادتلی گله جگی نامینه آنلادیغیم خطرلری و اونلارین آیری ایری نمونه لرینی هر زمان سویله میش و یازمیشام. بونلار منیم بوگونکو تاپینتیلاریم دگیل. من سون زامانلار اونلاری بیر داها «21 آذر و بوگون» آدلی چیخیشیمدا قید ائتمیشم. بونون نه یی و هاراسی محمد آزادگری بو قدر ناراحت ائدیر؟

   من هر زامان سیرالاریمیزدا هم آشیری میل لرین اولماسینی، هم ده اونلارین معیّن بیر حصّه سی نین «عکس العمل» اولدوغونو وورغولامیشام. 10 ایل بوندان اؤنجه «آذربایجان» ژورنالیندا نشر ائدیلن « بیز و ایراندا ملی ظلم، آیری سئچکی لیک و مرکزچیلیک مسئله لری»  آدلی یازیدا دئمیشدیم:

   «سون ایللرده غیر فارس ملتلر ایچینده آنا دیلی، کولتور و ملی هویته سئوگی آرتیر و اونلاری ممکن قدر ملی تجاوزلردن قوروماق و ملی ظلم و تحقیردن قورتولوش ایچون یوللار آراماق گوجله نیر. بو مثبت بیر پروسس دیر.  اما بو سئوگی بعضی حاللاردا افراطی شکل آلیر و «افراطی ملیت پرست لیک» کیمی اورتایا چیخیر. دوغرودور کی بو افراطی لیگین اساس منشائی اؤلکه ده حکم سوره ن شوونیسم و آیری سئچکی لیک لر دیر. ولی او «تز» بو «آنتی تز» ین دوزگونلوگو معناسیندا دگیل. اگر شوونیسمه قارشی مبارزه نین  هدفی انسانلارا گؤزل حیات یاراتماق و اونلارین ترقی و یوکسلیش لری قارشیسینداکی مانعه لری اورتادان گؤتورمک دیرسه، اوندا بو ضدبشری دوشونجه لره [شوونیسم و ...]  قارشی انسانی و دموکراتیک وسیله لرله مبارزه آپارماق گرکدیر و [او مقدس و انسانی هدفلره] اویغون وسیله لر آختاریلمالی دیر.»  (آذربایجان ژورنالی. نمره 1. مهر 78. ص9)3

   همین بو سؤزلری 10 ایل سونرا، آزادگری بو قدر ناراحت ائدن چیخیشیمدا بیر داها تکرار ائمیشم:

   «کئچن قرن ایچینده او ملتین [فارس ملتی نین]نماینده لری کیمی چیخیش ائدنلر، او ملتین ضییالیلارینین بؤیوک اکثریتی فارس شوونیسمی سلاحی ایله بیزیم ملی وارلیغیمیزی ازیب محو ائتمه گه چالیشمیشدیر. بو بیر آجی حقیقتدیر. من هر زامان دئمیشم : بو وضعیتدن چیخماغین یولی شوونیسم موضعیندن حرکت ائتمک  و فارس شوونیستلری نین ایشلتدیگی شوونیسم سلاحی دگیل. بلی فارس شوونیسمینین بیزه ائتدیگی جنایتلرین تاثیری آلتیندا بیزیم جوانلار ایچینده بیر معین قدر   «آنتی فارسلیق» قابل فهمدیر. آما ارمنی داشناکلارینا گوره، ارمنی ملتینه ، پ.ک.ک و پژاکا گوره کورد ملتینه ، فارس شوونیسمینه گوره ده  قونشو فارس ملتینه دوشمن اولماق اولماز. دموکراتیک یوللارلا فارس راسیسمینه قارشی مبارزه یئرینه، قان دعواسی و نژادی مجادله یاراتماق بیزیم مبارزه نی مطلق شکسته اوغرادار.»

  مظلوم ملّت لر آراسیندا شوونیستلره، حاکم شوونیسمه قارشی حدّدیندن زیاده نفرت و تند عکس العمل لر «قابل درک» دیر. اونلاری «باشا دوشمک» گرکدیر، ولی باشا دوشمکله، اؤرت- باسدیر ائتمه گین و اؤرت باسدیر ائتمه ین لره قارشی – محمد بگ آزادگرلر کیمی- تخریبات یوروتمه گین, اونلارین خدمت قصدینه اینانماق و «حقیقی مقصود» لارینی آختارماق اورتاسیندا بؤیوک فرقلر واردیر.

   یئری گلمیشکن بیر مسأله یه ده اشاره ائتمگی ضروری حساب ائدیرم. آقای آزادگر، هاچانا کیمی نهضتیمیزده یئنی عمله گلن نقصانلاری و تند حرکتلری بوتونلوکله «طبیعی» و بوتونلوکله فارس شوونیسمی نین «تؤره تدیگی»  عکس العمل حساب ائده جک  و آشیری لارا (افراطی لره) «گؤزون اوسته قاشین وار» دئیه نلرین «حقیقی مقصود»نی آختاراجاق و آشیری لارین کؤنلونو آلماق اوجون دریدن قابیقدان چیخاجاقدیر؟ 

   بیزیم نهضتین ایچینده، خصوصیله حرکته یئنی قوشولانلارین ایچری سینده معیّن قدر تندلوک واردیر. بلی بو طبیعی دیر. 90 ایله یاخین ملّی ظلم، افراطی تمرکزگرالیق و آیری سئچکی لیک سیاستی یورودولن بیر اؤلکه ده، ازیلن ملّت لر ایچری سنده بئله «تندلوک»لر البته کی «طبیعی» دیر. اما اؤزلرینی دموکرات سایان مبارزلریمیزین وظیفه سی ندیر؟ بلی. بیز بو نوع «عکس العمل»چیلری باشا سالمالی ییق. باشا سالماق ایسه، اؤز حرکتلریمیزده دقّتلی اولماقلا یاناشی، مختلف یوللارلا  او  شوونیسم نتیجه سینده «آشیریلاشان»لارا یوللاری نین خطا و ضررلی اولدوغونو گؤسترمک دیر. محمد بگ آزادگر! سیز هانسی آشیری میلین ضررلی اولدوغونو مبارزلریمیزه نشان وئرمی سینیز؟ بئله می اولوب، یوخسا عکسینه اولاراق حتی «حرفه ای» آشیریلارین بئله «باشلارینا الیزی چکیب»، «الده ساخلامیسیز؟»

   بیزیم نهضتده بیر باشقا آشیریلیق دا وار. او دا دوشونولموش، هر جهتینی سالیب چیخمیش آشیری لیق دی. بو «پروفسیونل» آشیریلیغین نماینده لرینی و  «منبعلرینی» محمد آزادگر یاخشیجا و چوخدا یاخشی تانییر. بو «پروفسیونل» و «دوشونولموش» آشیریلیق (افراطی لیک) یوخاریدا دئدیگیمیز او عکس العمل آشیریلیغی شدّتله ندیریر و اونو هر زمان آشیری ساخلاماغا چالیشیر. بو ایکی افراطی لیگین حسابلارینی بیر بیریندن آییرمالی ییق. دنیانین بوتون آؤلکه لرینده مختلف دوشونجه، استراتژی و تاکتیک لی تشکیلاتلار واردیر. بیزده ده اولاجاقی طبیعی دیر.  ولی هر طبیعی الزاما دوزگون دگیل. مختلف تشکیلارین یارانماسی ائله بو حقیقتدن نشأت آلیر. هر بیر سیاسی قوّه اؤزونون حقلی اولدوغونو اثبات ائتمگه چالیشیر.

II

   محمد آزادگر بیزیم «باشقا» قصدیمیزین اولدوغونو  نئجه اثبات ائدیر؟  محمد آزادگر آچیق مباحثه لرین نیه ییندن قورخور؟

       محمد آزادگر بیزیم مثال لارلا گوسترمگه چالیشدیغیمیز ضررلی میل لرین آچیلیب اوزه چیخماسیندان عصبی لشیب و یازمیشدیر کی:

    «مددى بى، دوستلارى ايله بيرليکده آذربايجان سايتيندا هايکوى ايله اؤزلرين دريدن قابيقدان چيخارير و چاليشيرلار  بئله گؤسترسينلر کى، اونلارين بو کيمى موباحيثه لرى طرح ائتمکدن گوددوکلرى مقصد يالنيز آذربايجان ميلى دموکراتيک حرکتينه خيدمت ائتمکدير. آنجاق اونلارين يازيلارى و دوروملارى بو اديعانين خيلافينادير.»

    عجبا! من و منیم دوستلاریمین آذربایجان سایتیندا نشر ائتدیگیمیز هانسی یازی محترم بگ و «آچیق سؤز»چولر طرفیندن «هایکوی» حساب ائدیلیر و بیزیم هانسی یازیمیز و دوروموموز بیزیم آذربایجانا خدمت ادّعامیزین خلافینا دیر؟ «های کوی»لری  هفته لرله – محمد آزادگرین هم تشکیلاتلاری نین اشتراکی ایله،  بوتون مئدیا واسطه لری – تلویزیون، پالتالک، بیر چوخلو سایت و ... ایله یولا سالانلار کیملردیر؟  اگر حرمتلی دوست قاش گؤز آتماق یئرینه آچیق دانیشسایدی آذربایجان مبارزلرینه داها آرتیق خدمت ائتمیش اولاردی. بیزیم حرکته «فتوا» لار وئرمک، امر و نهی لر و باشقا فیکیرلی لری «قاش گؤز» آتماقلا «اتهاملاندیرماق» لازم دگیل. نهضتین گوجلنمه سینه مستدل بحث لر گرکدیر.  آزادگر بگ هانسی بحثدن وحشت ائدیر و اونا یاراشمایان و بوتون اونو تانییانلاری حیرتلندیرن شکیلده، الین باشلارینا چکدیگی محفل لر کیمی «چاخیر سپمگه» سوق ائدیر. محمد دوستوموز یاشادیغی سیاسی تشکیلاتلارین تجربه لریندن هانسی درس لری آلمیشدیر؟ محترم اوخوجودان آ.ف. د. ح نین و آزادگرین امضاسیله یازیلان بو سطرلره دقت ائتمگی خواهش ائدیرم. او یازیر کی: 

   سیروس مددی و دوستلاری  « آشيرى فارس ناسيوناليزمى و ايسلام جومهوريتى نين راسيزمى ايله علاقه ده هانسى دورومو توتدوقلارينى بللى ائتسه ايديلر٬ ياخشى اولاردى.»

   حیرت! محمد بگ بو سطری یازماقلا نه دئمک ایسته ییر؟ منیم و بوتون فیکیرداشلاریمین فارس شوونیسمینه و اسلام جمهوریسی راسیسمینه- فقط راسیسمینه یوخ، بوتون وارلیغینا- اولان دوروموموز محمده و «آچیق سؤز»چولره معلوم دگیل؟ منیم، آذربایجان سایتی نین، مینلرله آذربایجاندا، ایراندا و باشقا اؤلکه لرده یاشایان آذربایجان سول دموکراتلاری نین موضعی دوستوموزا و دوستلارینا بللی دگیلدی؟ عجبا! محمد آزادگر بگ کیملری بیزلره قارشی تحریک ائتمک ایستر؟ کیملرین کؤنلونو آلماق اوچون بو گولونج ادعا طرح اولونور؟ منیم و دوستلاریمین بوتون سیاسی عمری  بویو افراطی فارس ملّیتچی لیگینه، اسلام جمهوریتینه مناسبتیمز بیر یانا دورسون، محمد بیگین نئچه صندلی آراسیندا اوتورماقدان بیر صندل سئچمه گه مجبور ائدن ائله «21 آذر و بو گون»  ده توتولان «دوروم»یئترلی دگیلدیرمی؟ محمد بگ اؤزونو نییه بئله گولونج وضعیته سالیر؟ فکری مخالفتین بو سوزلره نه احتیاجی وار؟ آیا  ضررلی سایدیغیمیز سیاستلره اعتراضیمیزین «گناهی» او قدر دیر کی بوتون «ثوابلار»یمیزی دا خنثی و اثرسیز ائدیر؟

III

   محمد آزادگر نییه « دشمن سوِِ استفاده ائده ر، بحث سیاسی ممنوع! »  حکمی وئریر؟

     بیزی مین بیر گؤزله ایزله ین فارس شوونیسمی، ایران رژیمی و باشقا دشمنلریمیز شوونیسمه قارشی مبارزه نی ضعیفلندیرمک اوچون هر چؤر- چؤپه ال آتدیغی کیمی، البته کی منیم و فیکیرداشلاریمین تنقیدلریندن سوء استفاده ائتمه گه چالیشاجاقدیرلار. کیم بو واقعیتی دانا بیلر؟ مگر محمد آزادگرین منی «افشا» ائدن یازیسی و فتوالاریندان سوء استفاده اولونمایاجاقدیر و ایندی یه کیمی اولونمایبدیر؟ مگر محمد بگین شریکی نین تریبون سایتیندا «مددی تیمی و اونون امنیتی حمایتچی لری»یندن دانیشیلمیر؟  اما «دشمنلر سوء استفاده ائدر!» دییه، آذربایجان ملّی حقوق مبارزه سینده «مباحثه اولماز!» حکمی وئرمک نه قدر دوزگون دور؟ هر نهضتین ایچینده اولدوغو کیمی بیزیم سیرالاریمیزدا دا مختلف فیکیرلر واردیر. بونو دانماق ممکن دگیلدیر. دموکراتیک دوشونجه اساسیندا بوتون بو فیکیرلرین آچیلیب، اورتایا قویولماسی هم او فیکیرلرین یئتگینلشمه سینه، هم ده خلقه و فعّال لارا آزاداجاسینا اشتراک ائدیب، سئچمه امکانی وئره ر. بیز – من، محمد آزادگر و بیزیم نسلیمیز «اؤرتولو بازار» سیاستیندن آزمی ضربه لر گؤرموشوک؟  «آذربایجان» سایتی «21 آذر و بوگون» ون متنینی یایارکن حقلی اولاراق یازمیشدی:

   «بیزیم دموکراتیک مبارزه نی لکه لمک قصدی ایله، ان عادی دموکراتیک ایسته گی «پان ترکیسم» آدلاندیران فارس شوونیستلری ده سئوینه رک، بو یازیدان اؤز خیرلرینه استفاده ائتمه گه چالیشاجاقلار.  اما  بوتون بونلارلا بئله، بو یازی اساس اعتباری ایله آذربایجاندا دموکراتیسم و ملی حقوق اوغروندا گئده ن مبارزه یه خدمت ائده جکدیر.  بو حقیقته ایناناراق بو  یازینی اوخوجولارا تقدیم ائدیریک.»

   بیز همیشه مسأله لریمیز اوزره مباحثه طرفداری اولموشوق. من هله 10 ایل بوندان اؤنجه یازدیغیم «بیز و ایراندا ملی ظلم، آیری سئچکی لیک و مرکزچیلیک مسئله لری» نین مقدمه سینده ده فکر صاحبلرینی مباحثه یه دعوت ائتمیشدیم. بیزیم بوتون جدّی یازیلاریمیزدا، حتی الفبا و املا مسأله سینده، فعّال لاریمیزین مباحثه یه گیریشمه سی ایسته نیلمیشدیر.  من و منیم فیکیرداشلاریم ایندی ده بو مباحثه لرین ضرورتینه اینانیریق.

   بلی سوء استفاده اولاجاق، امّا بیزجه مباحثه لر نتیجه سینده نقصانلاری اورتادان گؤتورمک و  خلقیمیزه آچیق گؤزله سئچمک امکانی وئرمک له نهضت ایره لی لر. ضعیفله مز. دنیانین هانسی نقطه سینده- توتالیر ایدئالی قوروملاردان باشقا- «بحث سیاسی اولماز!» فرمانی وئریلمیشدیر. محمد آزادگر کی، «توتالیتر» و «استالینیست» اولمادیقلارینی «ادعا» ائدیر، بس نییه بیزیم ایچیمیزده ـ«اولماز» فرمانی وئریر؟

   بوردا آنجاق بیر سؤز قالیر: اولمایا بیزیم بگی ناراحت ائدن اساس مسأله، هر «بحث» یوخ، بلکه بیزیم طرح ائتدیگیمیز موضوعلاردیر؟  یا «آچیق سؤز»چولر آذربایجانلی لار آراسیندا فرقلی فیکیرلر گؤرمورلر و یا دا بوتون بو فیکیرلرین ایچینده باشقاسینی یوخ، «آذربایجان سایتی» خط حرکتینی «بالفعل خطر» حساب ائدیب، اونون علیهینه بو کیمی یازیلار نشر ائدیرلر. محترم جناب! «گون آذ تی وی»دن گئجه گوندوز یاییلان فیکیرلرین ایچینده هئچ تنقیده لایق بیر نقطه یوخدورمی؟  اونلار دوزدور و «آذربایجان» یانلیش؟ اونلار خادم دیر و «آذربایجان» خائن؟ 

   محترم اوخوجو اونوتمامالی دیر کی، محمد بگ آزادگرین فکری قاباقجیلی علیرضا اردبیلی هیستریک بیر یازیسیندا ، حرکتی تام دوغرو دوزگون و فقط منی «خارج» اوخویان معرفی ائتمیشدیر.

   علیرضا اردبیلی نین بو سؤزلرینه دقت ائدین:

   حركاتيميزين حاضيركي دٶورونون نظري اساس لاري زمانه ميزين قورقودو اولان جناب دوكتور جواد هيئت و مرحوم اوستادلاريميز پروفسور حميد نطقي و دوكتور محمد علي فرزانه كيمي شجاعت لي عاليملر طرفيندن قويولدوغو اوچون، نظري اينكيشافيميز چوخ هارمونيك، هاي-كوي سيز و اساساً فردلر يوخ، فيكيرلرين توققوشماسيله باش وئرير.

   دئمه لی «آچیق سؤز»چولرین «پیغمبر»لری ظهور ائدیب و مقدس کتابلاری ایله هدفی، یولو  و تاکتیکلری بوتون جزئیاتی ایله معیّن ائدیب گئتمیش لر. بو  «پیغمبر» لرین گتیردیگی دینین کشیگینده ده «آچیق سؤز»چولر دایانیر.  تفسیر ایسه محمد آزادگر و علیرضا اردبیلی یه تاپشیریلمیشدیر و سیروس مددی ایله «آذربایجان»چیلار  بو مفسّرلرین تفسیریندن چیخدیقلاری اوچون «خوارج» حساب ائدیلیرلر و بو ایسه جوخ معنالی بیر دوروم دور.

   بیرده «آچیق سؤز»چولردن خواهش ائدردیک کی، لطف بویوروب اوچ ادبیاتچی نین 21 نجی قرن ده، اولدوقجا مرکب بیر تاریخی دورده، بیر ملّت اوچون معیّن ائتدیکلری یولو تفرعاتی ایله سایتلاریندا یازسینلار کی، بیزلرده اونلاری اوخویوب، اؤیره نیب، دیندن «خارج» اولمایاق و نتیجه ده قاش گوز ایله خیانته محکوم ائدیلمه یه ک. «آچیق سؤز ات گتیرمه میش کوفته دعواسین نیه سالیر؟» [منجه دکتر هیئت، دکتر نطقی و فرزانه نین، اونلارا نسبت وئریلن بو رسالت دن هیچ خبرلری ده یوخدور. اونلار دنیا گورموش انسانلار کیمی بئله بیر ادّعاده اولا بیلمزلر. بو  مدرن لیک ادعاسی ایله مستبد دوشونجه یایان علیرضا بگ لرین تاکتیک لریندن دیر. علیرضانین بو ادعاسی دیر کی فکر انکشافین «بدعت» و «کفر» حساب ائدیر.]

***

    محمد بگ آزادگر و دوستلاری بوتون بو اوچ- دورت آی ایچینده بونو ثبوت ائتمه گه چالیشمیشلار  کی، گویا بیز بوتون آذربایجان حرکاتی نین «پان ترکیست» حرکتی حساب ائدیب و اونونلا مخالف ایک. بونو دوستلاریمیز بیزیم هانسی سؤزوموزدن استنتاج ائدیرلر؟بو بویوک بیر افترا و یالان دیر. خیر! بیز آذربایجان حرکاتین بوتونلوکله پان تورکیست حرکاتی حساب ائتمیریک. بیزه بو سمته ایته له مک ایسته ین لرین جهدلریندن ده خبرسیز دگیلیک. آذربایجان حرکاتی پان تورکیستلر حرکاتی دگیل، اما پان تورکیستلر و بوزقوردچولار دا واردیلار. و  بیزجه پان تورکیسم بیزیم آذربایجان حرکاتینا ضررلی بیر دوشونجه دیر. بیز بونو دفعه لرله دئمیشیک. بیز تأکید ائتمیشیک کی، پان ترکیسمی تورکلرین قارداشلیق ضرورتی معناسیندا آنلایانلارلا بیزیم هئچ مخالفتیمیز یوخدور. اما پان تورکیسمین معیّن تانینمیش سیاسی معناسی واردیر. بونو محمد بگ یاخشیجا بیلمه لیدیر. بو سیاسی دوشونجه آذربایجانین اؤز شخصیتینه اینانمیر و اونو  تورکلوک ایچینده اریدر. آذربایجان ملتی تورک ملتلریندن بیری دیر. اما دیل لری نین کؤکو بیر اولان باشقا ملّت لر کیمی اؤزونه مخصوص دیلی، کولتوری و تاریخی واردیر. تاریخ دئدیکده ده 10000 ایل بوندان اؤنجه کی آلتای داغلاری تاریخی دگیل، بوگونکو هویتینی فورمالاشدیران تاریخینی نظرده توتوروق. آذربایجان ین سیاسی مسأله لری و  حلّ یوللاری دا اؤزونه مخصوص دیر. بو ایسه هم گونئی و هم قوزئی آذربایجانا شامل دیر. او سببدن بوگون بو موضوع فقط بیزیم ایچیمیزده یوخ، حتی آذربایجان جمهوریتینده ده کشمکش لر موضوعسو دور. (بو کشمکشین کیچیک بیر نمونه سی کئچن آی ایچینده باکی دا دوام ائدن تورکیه دن گلن فیلم لرین «دوبله» مسأله سی ایدی. تورکچولر تورکیه فیلم لری نین آذربایجان تورکجه سینه چئوریلمک له مخالفت گوستریر و آذربایجان جمهوریتینه مخصوص «آذربایجانچیلار» ترجمه نین طرفینده دورورلار. آذربایجان اساسی قانونو حقلی اولاراق دیلیمیزین آذربایجان دیلی اولدوغونو وورغولاییر و تورکچولر «بیر ملت- بیر دیل» دئیه، اونا قارشی چیخیرلار. حرمتلی اوخوجو بو باره ده رسول رضا اوغلو آنارین «آذربایجانچی لیق حقّینده دوشونجه لریم» آدلی یازی سی نین «دیل» حصّه سینده فایدالانمالی ماتریاللار تاپا بیلرلر.) دئمه لی بیزی بوتون تورکلرین قارداشلیغینا دشمن گؤسترمگه چالیشانلار، تخریباتدان باشقا بیر ایش گؤرمورلر. پان تورکیسم الزاما بوتون تورک دیل لی ملّت لری تورکیه یه وئرمه ک یوخ، آذربایجان منافعیندن «ان قدرتلی تورک وارلیغی قارشی سیندا» مدافعه دن چکینمک و یا اونو داها آرتیق بگنمک دیر.  گتیردیگیم ساده مثال بیر نمونه اولاراق دقته لایقدیر.

IV

   محمد آزادگر و محمد امین رسولزاده مسأله سی

   محمد بگ آزادگری ناراحات ائدن مسأله لرین بیر ده مشهور رسولزاده مسأله سی دیر. من مختلف یئرلرده دئدیگیم کیمی، 1985 نجی ایلده رسولزاده ایله جدّی ماراقلانیب، اونو اوخوماقا باشلاییب، بیر نئچه اثرینی فارس دیلینه ترجمه ده ائتمیشم. رسولزاده نین بیوگرافی سینی یازارکن مختلف منبعلرده  بو شخصیتین بیوگرافی سینده  10 ایل لیک بیر بوشلوغو حس ائدیب آرتیق آختاریش لارلا ماراقلانمیشام. سونونجو آختاریشلار ایسه متأسفانه بونو آچیب گؤسترمیشدیر کی، م. ا. رسولزاده او ایل لرده آذربایجانین «ملّی منافعی» و «استقلالیتی» نامینه هیتلر آلمانیاسی ایله ال اله وئریب فعالیت آپارمیشدیر. رسولزاده نین بو آجیناجاقلی و فاجعه وی سرانجامی منی بو نتیجه یه گتیریب چیخارمیشدی کی، ملّیت سئورلیکده ده حدّ و مرز ایتیریلیرسه، انسان فاجعه وی نتیجه لرله توشلاشار. هر یئرده اولدوغو کیمی بوردا دا بیر سرحددن زیاده گئدیلمه مه لی دیر.حرمتلی «گون آذ تی وی»چیلرین تبلیغاتی نین عکسینه اولاراق، من رسولزاده نین بو فاجعوی سرگذشتی ایله دونن، سیراغا گون تانیش اولمامیشام؛ 2003 نجی ایلده یازیلان بیر شوروی مامورونون یازدیغی کتابدان ایللر اؤنجه، هله  1997 نجی ایلده برلین شهرینده کئچیریلن «عصرین آستاناسیندا آذربایجان» آدلی سمیناردا – ملّیت چی لیگی- اورتایا قویان علیرضا اردبیلی جنابلارینا خطاباً- رسولزاده نین سرگذشتینی وورغولاییب، هر بیر حرکتده افراطدان اوزاق گزمک ضرورتینی قید ائتدیم. (بو سمیناردان چکیلن فیلم لر هله ده ال ائوینده دیر) من اوردا دئدیم کی: رسولزاده کیمی بؤیوک شخصیتی بو افراطی ملّیت پرست لیک گؤر  هارا گتیریب چیخارتمیشدیر کی، بوتون بشر تاریخینده جنایتکارلیقدا بیرینجی یئری توتان فاشیسم ایله ال اله وئرمیشدیر. منیم رسولزاده یه اشاره م بوگون اولدوغو کیمی او زمان دا دوستوموزو و همفکرلرینی اولدوجا ناراحات ائتدی. ایندی 13  ایل او سمیناردان کئچیر. بونونلا بئله حرمتلی علیرضا بگ اردبیلی هله ده   هر بیر شئیین اوستو آچیلاندان سونرا دا، «داهی رسولزاده»یه توخونانلارا قارشی صلیب محاربه سی اعلان ائدیر. من «آچیق سؤز» سایتیندا، رسولزاده حقینده – دقت سیزلیک ائدیب، جعلی بیوگرافی لرین اساسیندا، یازی یازان قره جه لو دوستوموزی اتهاملاندیرماق ایسته میرم.  محترم  محمود فاضلیان ین «رسولزاده الگویی از گذشته به آینده» یازی سینداکی سهولری خبرسیزلیک حسابینا یازماق اولار. اما اردبیلی لرین و محمد آزادگرلرین سؤزلرینی توجیه ائتمک ممکن دگیلدیر. 

      رسولزاده  بیر تاریخی شخصیتدیر. او دا حیاتیندا مختلف دورلر یاشامیشدیر. من هم «21 آذر و بو گون»ده و هم بوتون چیخیشلاریمدا اونون بوتون حیاتی حقینده یوخ، آنجاق معیّن دور باره ده فکریمی بیلدیرمیشم. بو اورتادا مخالف لریمیز آراسیندا اوچ فکر اورتایا چیخمیشدیر.  بیر دسته هله لیک اینانمیر و اینانا بیلمیر و داها آرتیق سندلر و ماتریال لارین اولماسی ضرورتینی اورتایا قویور؛  ایکینجی دسته حقیقتی آنلاییر، اما نئجه اولورسا اولسون اونو اؤرت باسدیر، تبریزلی لر دئمیشکن «گیرده له مگه» چالیشیر. نه رسولزاده دن کئچه بیلیر و نه فاشیسمی تائید ائتمک ایسته ییر. (احمد اوبالی ، هابئله ترکیه نین آوراسیا استراتزیک آراشدیرمالار مرکزی نین اورتا شرق اوزره متخصصی حرمتلی عارف کسگین بو دسته نین گؤرکملی نماینده لری دیرلر) نهایت اوچونجو دسته رسولزاده نین فاشیسم ایله امکداشلیغینی تائید ائدیر، ولی اونو «داهی لیگی» زده له ین بیر ایش حساب ائتمیر. بو دسته نین ایچینده بیر گروپ داها ایره لی گئدیر و  حتی آچیق آیدین هیتلر فاشیسمی نین مغلوبیتیندن تأسفلندیگینی بیلدیریر. هر بو اوچ دسته اوچون گؤزل نمونه لر واردیر. علیرضا بگ اردبیلی نین هله ده رسولزاده یه داهی دئمه سی و مساوات حکومتی ماجرالارینی اورتایا چکمک له رسولزاده یه برائت قازاندیرماسی -  تأسفلر کی دوستوموزون «اوتانجاق»جاسینا اوچونجو دسته یه متعلق اولدوغونو گوستریر. بو دسته نین قاباریق سؤزچولریندن نسیمان یاقوبلو جنابلاری دیر. منیم رسولزاده یه ووردوغوم «اتهاملاری» ردّ ائتمک اوچون «گون آذ تی وی» ایله مصاحبه یه چاغریلان بو جناب، احمد اوبالی بگی چتین وضعیتده قویوب، آچیقجاسینا بیلدیردی کی:

   «شخصا من بوگون ده ماراقلی ایدیم کی آلمانیادا کاش او دورده بالشویسمی [سووه ت اتفاقینی] محو ائده ایدی. .... بونون نه یی پیس دی کی!».

(منیم نسیمان بگین بو گولونج و دهشتلی سؤزلری حقینده  یازدیغیم «هیتلر فاشیسمی نین مغلوبیتیندن تاسفله نن بگلر» آدلی قیسسا یازی یا باخین.)

   ایندی محمد بیگ آزادگر هاردا دایانیر ؟ اونون بو سؤزلرینه دقّت ائدین:

    « ... محمد امين رسولزاده نين، ائلچى بگين يا خود پيشه ورينين سياسى بيوقرافيلارينا تحريف اولونموش، خام و بيرجهتلى ياناشماق و اوندان وسيله کيمى فايدالانماق، آذربايجان ميلى حرکتى نين خئيرينه اولماييب، بلکه بوتؤولوکله اونون قارشيسيندا دايانير.»

   اولا- من هئج بیر بیوگرافیدن دانیشمامیشام. قاباقجا دئدیگیم کیمی من معیّن دوره لردن صحبت آچمیشام. لطف بویوروب دئسئیدیلر کی رسولزاده نین بیوگرافیسی نین هاراسی منیم طرفیمدن تحریف ائدیلیب و نئجه اوندان وسیله کیمی استفاده ائتمیشم، داها یاخشی اولاردی.

    جناب آزادگر بگ تحریف ادّعاسینی ایره لی سورمک له، عین حالدا ادّعا ائدیر کی تحریف ائدیلمه میش بیوگرافیدن خبری وار. اگر بئله دیسه اوندا دئمک لازمدی کی: حرمتلی اچرائیه هیأتی نین مسئولو! بس نییه لطف قیلیب من بارماق قویدوغوم ایللر و عمل لر اوستونده آیدینلیق گتیرمیرسیز؟ نییه اوچ آی تمام مبارزلریمیزی بو شبهه دن قورتارماق اوچون بیر آددیم بئله آتمامیسیز و سکوت ائتمیسیز. خیر! بوردا دا دلیل و سند گتیرمگی محمد بگ - هر زمان اولدوغو کیمی- لازم حساب ائتمیر و «فتوا» وئریب ایشی تمام ائدیر.

   رسولزاده دن وسیله کیمی استفاده ائدن کیمدیر؟ «آچیق سؤز» یوخسا «آذربایجان»؟

      کیمدیر م. ا. رسولزاده دن وسیله کیمی استفاده ائدن؟ من و همفکرلریم؟ یوخسا محمد بگ آزادگرلر؟ سیز بو شخصی هله ده داهی سانیب اونون آدی ایله قوّه توپلاماغا جهد گؤستریرسیز یا بیز؟ مگر او سیزین داهی دگیلدیر؟ محمد بگ آزادگرین تشکیلات یولداشی ادّعا ائدیر کی رسولزاده اؤز فکرلرینی مدام اصلاح ائدیبدیر. محترم بگ لرین فلسفه سینده فاشیسم له ال اله وئرمک اصلاح حساب ائدیلیرمی؟ فاشیسم له ایش بیرلیگی آپارماق اصلاح ساییلیر یا عکسینه اولاراق فلاکته و افلاسه اوغراماق؟ یوخ، اگر فاشیسم ایله ال بیرلیکدن سونراکی «اصلاحات» نظرده توتولور، او زمان محترم دوستلاریمیز دولایی شکیلده «بیر شئیین اولدوغونو» تصدیق ائدیرلر. ائله دیسه لطف قیلاراق بویوروب بیزه تک بیر سند ده گؤستریب، هامیمیزی خلاص ائتسینلر.  م. ا. رسوزاده نین 1954 نجی ایلده – آذربایجان لژیونرلری نین تانینمیش سرکرده سی فاشیست ماژور عبدالرحمان فتحعلی بگ دودانقینسکی ((Əbdulrəhman Fətəlibəy Dudanqinski حقینده یازدیغی نکرالوگ «آچیق سؤز»چولره کفایت ائدر. آخی رسولزاده نین و پان ترکیست لرین ارگانی «آچیق سؤز» آدینی سایتلارینا سئچن جنابلر، بو شخصین حیاتیندان خبردار اولمالیدیرلار آ!! 

   ایش بورادا دا بیتمیر. نتیجه آلینیر و  یئنی بیر فتوا صادر ائدیلیر:

   سیروس مددی نین بو تاریخی حقیقتلری دئمه سی  « آذربايجان ميلى حرکتى نين خئيرينه اولماييب، بلکه بوتؤولوکله اونون قارشيسيندا دايانير.»

   دئمه لی بو دا بیر یئنی جرم! و بو جرم لردیرلر کی نهایتده من و من کیمی دوشونن لر محمد بگ لر طرفیندن «مشکوک» گوستریلیر و بودور بؤیوک فاجعه. بودور دگیرماندا آغاردیلان باش!

       V

   سؤز شخص پیشه وری ده  دگیل. سؤز سول  دموکراتلارین آذربایجان ملّی دموکراتیک حرکاتینداکی  موقعیتینده دیر.

   محمد آزادگر ادعا ائدیر گی سیروس مددی پیشه وری نین بیوگرافی سین بیر طرفلی و تحریف ائدیلمیش فورمادا اورتایا قویماقلا اوندان وسیله کیمی استفاده ائتمیشدیر. من «21 آذر و بوگون» ده و سونکی چیخیشلاریمین هاراسیندا پیشه وری نین بیوگرافی سینی یازیب و تحریف ائتمیشم؟ من پیشه وری نین معیّن حال لاردا توتدوغو موضعلره اشاره ائدیب، بؤیوک دموکراتین آدی آلتیندا آنتی دموکراتیک خط یورودنلره، «گئدین اوز کؤینگیزی گئیین! گئدین اؤز بایراقینیزلا گلین!» دئمیشم. منیم وورغولادیغیم نمونه لر تحریف دیر یا پیشه وری نی «بؤزقوردچو» گؤسترن لر؟ «آچیق سؤز» تحریفه قارشی اولسایدی، منه یوخ، 21 آذر مراسمینده قورد اولادان لارا  اعتراض ائدردی؟ خیر! بیز ده بو بؤیوک دموکرات شخصیتین و حیاتینی تحریف ائدیب، اوندان بیر تورانچی قوراشدیرسایدیق، اونون شکلینی قوردلا بیرلیکده یایسایدیق، محمد بگین نظرینجه  ملّی حرکته خدمت ائتمیش اولاردیق. پیشه وری پرنسیپلرینی اؤز خط حرکتلرینه مخالف گؤره ن آقالار، بو بؤیوک دموکراتین حقیقی دشونجه لریندن وحشتده دیرلر. و بو سببدن بیزی باغیشلامایاراق، ملّی حرکته قارشی گؤستریرلر.

   پیشه وری بیر سولچو دموکرات کیمی – خصوصی مالکیتی، کاپیتالیسم و فئودالیسم اصول اداره سینی بشریت اوچون ضررلی حساب ائتدیگی حالدا، «آقالار- قول لار» دنیاسینا نفرت ائتدگینده، یاشادیغی شرایطین اؤزونه مخصوص لوغونو درک ائتمیش، وطنیمیزده هله او ایدئال لارا لازملی شرایطین اولمادیغینی گؤرموش، ملّی ظلم علیهینه مبارزه آپاران «آذربایجان»چی دموکراتلاری، کندلی لرین اربابلارا قارشی مبارزه سینی، فعله حرکاتی و آنتی فاشیست صلح سئوه رلرین بیرلشدیرمیش دیر. او بو قوه لرین وحدتیندن یارانان حرکته رهبرلیک ائتمیشدیر. من «21 آذر و بو گون»ده دئدیگیمی بیر داها تکرار ائدیره م. دونه نه کیمی پیشه وری یه اونون سولچولوغو اوچون دشمنلیک ائدن شخصلر و قدرتلر بو گون نه اوندان کئچه بیلیرلر و نه هیستریک آنتی سوللوقلارینی بیر یانا قویا بیلیرلر. و نتیجه ده پیشه وری نین سولچولوغو کناره قویوب «ملّیت چی»لیگه ساری گلدیگی ادّعا ائدیلیر. هله بعضیلری اوسته لیک اونون آنتی کمونیست اولماسینی دا ایره لی سورورلر!!!. بو حضرات سولچودان عمدی اولاراق بیر سیما یارادیب و پیشه وری نی او قالیبا گیرمه دیگی اوچون آنتی سول لاشدیریرلار. آیا بودور استفاده ابزاری یا بیزیم اورتایا قویدوغوموز  واقعی پیشه وری نین حقیقی سیماسی؟

  مسأله پیشه وری ده دگیل، پرنسیپ لر مسأله سیدی! آذربایجانیمیزدا افراطی ملّیت پرست لیگین رهبرلری ایستر ایسته مز  دنیا اوزره بؤیوک کنسرن لر و داخلی مرتجع دایره لرله بیرلیکده-  جوانلاریمیزی آنتی سول لوق زهری ایله مسموم ائتمک اوچون هر چؤر چؤپه ال آتیرلار. غرض سول تمایلی تمامیله تجرید ائتمک دیر. مجهول الهویه و محمد آزادگرین یاخشی تانیدیغی «سایت»لار، بو سمپاشلیغین ماتریال لارین تأمین ائدیر. نمونه اولاراق «سؤزوموز»ه  باخین! کئچن گونلرده «آذربایجان»چیلارا قارشی گنیش «هایکوی» سالاراق، تقی ارانی نین 18 یاشیندا، غیر کمونیست (بلکه ده آنتی کمونیست) اولدوغو دورده یازدیغی ایکی کیچیک مقاله نی عثمان کوینگی ائدیب، آنتی سول تبلیغات یایان مهران بهاری تشکیلاتی یاخشیجا بیلیر کی ارانی سونرالار، کمونیست اولدوقدان سونرا او یازیلاردان پشیمانلیق گؤترمیشدیر.(«سؤزوموز» حرمتلی عالمی میز محمدعلی حسینی نین بو موضوع اوزره یازدیغی مقاله نی ده اوخوموشدور). آقای محمد آزادگر! کیمدیر تاریخی تحریف ائدن؟ بونو سیز یاخشی بیلیرسیز کی ایراندا بیرینجی دفعه فارس شوونیسمینه قارشی، بوتون ملتلره ملّی حقوق طلب ائدن ائله سولچولار اولموشلار. آنتی سول لوقدان سؤزونو چاشان علیرضا اردبیلی یاخشی بیلیر کی شاهپرست لریمیزین ایران کمونیستلری ایله دشمنلیک سببلریندن بیری ده ائله بو مسأله اولموشدور. اونلار ایندی ده «ملّی مسأله»نی اورتایا قویان «ایران کمونیست فرقه سی»نی بو گناه اوچون باغیشلامیرلار. اما سیزین خطر سانمادیغیز موسسه لرین حقیقتله ایشلری یوخدور. اونلار هر چؤر چؤپه ال آتاجاق، سولچولاری بدنام ائدیب سیرادان چیخارتماق اوچون خلیل ملکی کیمی آنتی آذربایجان و آنتی کمونیست بیر شخصی کمونیست لرین نمونه سی کیمی گؤستره جک، پیشه وری نی سولچولوقدان «دؤنموش» و حتی «آنتی سول» قلمه وئره جکدیرلر. سیز نه دئییرسیز؟ اونلاردیر تاریخی تحریف ائدن یا سیروس مددی و اونون «تیمی»؟ اونلاردیر ملّی – دموکراتیک حرکته قارشی یا «آذربایجان» سایتی؟ نیه سسیز چیخمیر؟

   پیشه وری اوبرازی و بوگونکی آذربایجان دموکرات سول لاری

   پیشه وری نین حقیقی سیماسی نین اورتایا قویولماسی – تاریخی حقیقتدن علاوه-  آذربایجان دموکرات سولچولارینا- آذربایجان دموکراتلارینا بؤیوک بیر نمونه، بیر اولگو کیمی ده اولار. پیشه وری اؤزو – ستارخان ین قبری اوستونده ائتدیگی چیخیشدا- دئدیگی کیمی:

   «شبهه سیز کی گنج نسلین تربیه سینده بؤیوک شخصیتلرین یاد ائدیلمه سی نین درین تاثیری واردیر!»

      معاصر تاریخیمیزین بیرینجی شخصیتلریندن – بلکه ده ان بیرینجی سی- سید جعفر پیشه وری اؤزوده او بؤیوک شخصیتلردن دیر. اونون دا یاد ائدیلمه سی  جوان نسله درین تاثیر ائدر. البته کی، بو تاثیردن قورخانلار وار. پیشه وری نمونه سی آذربایجان دموکرات سولچولارینی ملّی دموکراتیک حرکتده فعّال اشتراک ائتمه سینه جدّی میدان یارادار. سول تمایل لی شخصلریمیز حرکته جدّی جلب ائدیلر. معیّن یئرلردن غذالانان «شخصلر» و «سوزوموز»لر ایسه بوندان قورخورلار. سول دوشونجه لی دموکراتلارین حرکتیمیزده موجود اولماسی بیزیم افراطی ملّت پرستلرین خوشونا گلمه ین بیر حالت دیر. اودور کی سول دموکراتلاری هر نئجه اولورسا اولسون میداندان چیخارماغا چالیشیرلار.

   انقلاب ایل لرینده صمد بهرنگی لرین درین نفوذونو گؤروب، او نفوذون سول لارا خیرلی اولدوغونو آنلایان مرتجعلرین تبریز و ... ده دیوارلارا یازدیقلاری «پسر صمد کمونیست نیست!» سؤزلری هله ده خاطریمیزده دیر. ایندیسه بو سناریو یئنه ده تکرار اولونماقدادیر. نامعلوم یئرلردن قایناقلانان «سایت» لار و ... آذربایجان ملّی دموکراتیک حرکاتیندا سول لارا قارشی صلیب محاربه سی اعلان ائتمیشلر. دهشتلی «مک کارتیسم» نهضتده دوام ائدیر. اؤلن لرین مصادره ائدیلمه سی و قالانلاری یا «توّاب» ائدیب یا دا مختلف اتهاملارلا سیرادان چیخارماق و «خانه نشین» ائتمک پلانی یورودولور. کاپیتالیسم و استثمار سیستمی نین غیرعادلانه و ضد بشری اولدوغونا اینانان و عین حالدا آنا دیل لری و ملّی وارلیقلارینی سئوه ن و اونلارین اوغروندا مبارزه آپارماق ایسته ینلره مارکس، انگلس، لنین و ... دن «فاکتلار» گتیریب، اثبات ائتمک ایستییرلر کی، «سولچو وطنینی سئومز! دیلینی سئومز!». حرمتلی محمد آزادگر! «دریدن قابیقدان چیخانلار»ی ، «هایکوی» سالانلاری بو گنیش شبکه لرده آختارمالیسیز، مین چتین لیکله دولاندیریلان «آذربایجان» سایتیندا یوخ.  تأسفلر اولسون کی، آنتی سول کامپانیانین تئوری لشدیرلمه سینده، بو تخریباتین یاراتماسیندا و بو قیلینجین ایتیلتمه سینده بیزیم  30 ایلدن آرتیق تانیدیغیمیز و بیر سنگرده دؤیوشدوگوموز دوستلاریمیز دا اشتراک ائدیر. آدینی چکمک ایسته مه دیگیم عزیز دوستلاریمدان بیری نین وئردیگی تئوری «گون آذ تی وی» و ... لرین دیلیندن دوشمور: «ایران اسلام جمهوریتی سولچولاردان ملّی نهضته قارشی حمایت ائدیر!»، «سولچولار رژیمله ال بیر دیرلر!» کیمی تئوری لر بیر طرفدن شوونیسمه قارشی مبارزه یه قوشولانلاری آنتی سول لوق زهری ایله زهرله ییر و دیگر طرفدن سولون ملّی نهضتده اشتراکینا جدّی مانع یارادیر. «سولچولار دشمندیر!» شعاری وئره نلر پیشه وری نی آتا بیلمه دیکده، اونو 21 آذر حرکاتی دورونده سولدان دؤنموش و حتی آنتی سول جلوه لندیریرلر. بو دور وسیله کیمی استفاده ائتمک. عزیز دوست! تاریخ تحریف ائده نلری و حرکته قارشی دورانلاری بوردا آختارمالی سیز. بس نیه سسیز چیخمیر؟

VI

      کثیف وسیله لرله پاک هدفلر اوغروندا مبارزه ائتمک ممکوندورمو؟ اخلاق و سیاست

    هدف- وسیله مسأله سینده بیر داها رسولزاده یه قاییدیرام. رسولزاده شخصیتدن باشقا عین حالدا بیر پرنسیپ و بیر متد دیر. رسولزاده فاشیسم ایله امکداشلیق ائتدیگی اوچون محکوم ائدیلمه لی دیر. او هئچ عنوان ایله – حتی آذربایجانین استقلالیتی اوچون ده – بو میدانه گیرمه مه لی ایدی.  «هدفه چاتماق اوچون هر وسیله دن استفاده ائتمک  اولار» شعاری منجه مطلقا غلط، مطلقا یانلیش دیر.  مردار وسیله لر ایله تمیز هدفه چاتماق ادّعاسی ائدنلر شارلاتانلاردیرلار. رسولزاده نی تنقید ائده بیلمه ینلر بو پرنسیپدن قورخورلار. بو پرنسیپه اینام انسانین «هر وسیله یه ال آتماسینا» مانع اولار. مثلا نظری مخالفی سیرادان چیخارماق اوچون اونا «امنیتی» مارک وورماغا اجازه وئرمز. «هدفه چاتماق اوچون هر وسیله دن استفاده ائتمک مجاز دیر!» فلسفه سی بشر تاریخی ایله یاشید دیر. ولی اونو ن تئوریزه ائتمه سی مشهور «ماکیاولی»یه عاید دیر. بو ساتقین شخصین بیر شاهزاده یه وئردیگی اؤیودلرده تئوری له شن بو فلسفه، آزادیخواه و حقیقت اوغروندا دؤیوشن مبارزلره یاراشماز. تأسفلر اولسون کی سون زمانلار بیزیم آذربایجان ملّی حرکاتیندا ماکیاولی تئوری سینی مثبت بیر تئوری کیمی تائید ائده نلر میدانه گلیب و بو گلن لرین ایچینده عمرو ن مبارزه یول لاریندا صرف ائده ن شخصلر ده واردیر.

  فکری مخالفلری، اخلاقسیزجاسینا شبهه لی گؤسترنلر بو اخلاقسیزلیغی مجاز ساندیقلاری اوچون، یئری گلدیکده اؤزلری ده بو پرنسیپ سیزلیک لرین قربانی اولار. بونا آزمی مثال لار وار بشر تاریخینده؟ تورکلر دئمیشکن: اماندیر! یاپمایین عزیز محمد آزادگر. بو یولو آچمایین. آچساز صاباح اؤزونوز بیرینجی قربانلاریندان اولارسیز.

   یئری گلمیشکن محمد آزادگرین منیم علیهیمه استفاده ائتدیگی بیر باشقا فاکتی دا دئمک ایستیرم. او ایسه «واهاب تبریزلی» آدلی بیر شخصین منیم «گون آذ تی وی» ایله آپاردیغیم صحبتین متنی نین «اخبار روز» سایتیندا چاپ ائدیلمه سی دیر. آزادگر یازیر:

   « واهاب تبريزلى کيميلرى (سيروس مددى نين دئديکلرينى فارسجايا چئويرن)٬ آذربايجان ميلى حرکتينده اولان آيريليقلاردان٬ فرقلى مئييللرى بيرى بيرينين قارشيسيندا قويماقلا تفريقه نى کٶروکله مکدن سئوينجينى گيزله ده بيلمه ييرلر. سٶزسوز بئله بير شادليق يئرسيز دئييل و آذربايجان ميلى حرکتيندن طرفدارليق ائتمک اٶرتوگو آلتيندا اٶزونو گيزله ديب و حرکته قارشى ايرنج قورقولار قوران اللرين ووجودونا دلالت ائدير.»

   «واهاب تبریزلی» کیمدیر؟ محمد بگ بو شخصی تانییر؟ من کی تانیمیرام . منیم و دوستلاریمین دانیشیقلاری و یازیلاری چوخلو انسانلاریمیزی سئویندیره ر. آیا «گون آذ تی وی»لرین میکروفونوندان ایکی ساعاتا یاخین منیم علیهیمه دانیشان آذربایجان فدرال دموکرات حرکاتی مسئول لاری نین سؤزلرینه سئوینه ن آزاد دیر؛ گئجه گوندوز «فرقلی میل لری بیر بیرینین قارشیسندا قویماقلا»، سول دموکراتلارا اتهاملار یاغدیران و «تفرقه» سالان مؤسسه لرین ایشی و سئوینجی حلال و بیزیم سؤزلردن سئوینمک حرام دیر؟ 

   محمد آزادگر بیزیم تانیمادیغیمیز بو شخصی  «اییرنج قورقولار قوران» کیمی تقدیم ائدیر. آچیقجاسینا دئسه ک اونو «ایران دولتی اطلاعات دایره لری» مأموری کیمی اورتایا قویور. حرمتلی محمد! بو «اتهام» اوچون سندینیز واردیر؟ یوخسا بو شخصین فیکیرلری سیزی بو نتیجه یه چاتدیرمیشدیر؟ من «واهاب تبریزلی»نی تانیمیرام و اونون کیم اولدوغو حقده کیمسه یه «آغ چک» وئرمگه جاضر دگیلم.  ولی کیمسه نی مخالف فکر اوچون تخریب ائدیب «مأمور» کیمی گؤسترمک اولدوقجا غیر اخلاقی بیر حرکتدیر. سیز بو شخصی تانیمامیشدان، آنجاق منیم سؤزلریمی ترجمه ائتمه سیندن اونو اتهاملاندیریرسیز. واهاب تبریزلی نین مأمور اولدوغو حقده اجتماعیاتیمیزا معلومات وئرین. یوخ! اگر فکرلریندن «اطلاعاتچی» اولدوغونو استنتاج ائدیرسینسز، احتیاطلا یاناشین. ائتمه یین بو ایشی. بو اسلوب، بو دامغا، بو متد- سیزین شخصا یاخشی تانیدیغینیز  بیر زمانلار ایراندا فاجعه لی نتیجه لر یاراتمیشدیر. کئچن عمردن آلینان درسلرین بیری ده ائله بو دگیلمی؟

 ***

   دؤرد ایل اؤنجه محمد آزادگر و ایکی باشقا دوستو  ایله دانیشیقدا، اونلارلا امکداشلیق ائتمه مگیمین سببلرینی ایضاح ائدرکن دئمیشدیم: «بیزه آچیق آیدین دوشونجه سی، خطی و سیاستی اولان آذربایجان دموکراتلاری تشکیلاتی لازمدیر. هامینین باشینی سیغال لاییب، هامینی الده ساخلاماقلا، آیدین فکر یوروتمک ممکن دگیل. اگر انحرافی خطلرله خطیمیز آیریلمایاجاقسا، اوندا یئنی تشکیلاتین علّت وجودی سی ده قالماز. سیز هامینی الده ساخلاماق، هئچ کیمسه نین کؤنلونه دگمک ایسته میرسیز. حرکتده کی موجود وضعی نظره  آلاراق سیزین بو یئنی خط من ایسته ین مفکوره لرله مخالف اولدوغو اوچون امکداشلیغیم ممکن دگیل!». «بیز هامینی بیر بایراق آلتینا توپلاماق ایسته ییریک» دئیه ن دوستوموزا  بیلدیرمیشدیم کی: «سیزه هامینی بیر یئره  بیر بایراق آلتینا ییغماق امکانینی وئرمزلر. بو غیرممکن دور! همه باهم شعاری گؤزه ل اولسا دا ، ممکن دگیل و سیزین انحرافلارا تمکین ائتمه نیزله نتیجه له نر. یا باشا گئتمز، یا دا سیزی فلج ائدر». منیم بو سؤزلریمی محمد بگ دن باشقا ایکی آیری دوست دا ائشیتمیشدی لر و امید ائدیرم محمد آزادگر بونلاری دا یالان حساب ائتمه یه. ایندی او زماندان نئچه ایل اؤتور.  تاریخ منیم فکرلریمین یانلیش اولدوغونو اثبات ائتمه میشدیر. «یئنی یارانان تشکیلات» نه تک انحرافلارا قارشی بیر آددیم ایره لی گؤتورمور، بلکه آذربایجاندا بیر خلق مثلی دئمیشکن: «یومورتلاماییب، فالانی دا ایچیب!» ایندی انحراف باشقا یئرده یوخ، خطر باشقا یئرده یوخ، سیروس مددی و همفکرلرینده گؤرولور و اونلارا قارشی اینانیلماز تخریبات آپاریلیر. بو تخریباتین نتیجه سینده دیر کی، ماهیتی معلوم اولان شخصلر منی و همفکرلریمین «حقیقی مقصودونو» آیری آیری یئرلرده آختاریرلار. بو آدرسی تأسفلرله اونلارا  محمد آزادگر نشان وئرمیشدیر. بو ایسه بیر فاجعه دیر. اخلاقلا سیاست بیر بیریندن آیریلارسا فاجعه لر یارانار.  تاریخ اوزونو بیز بونون چوخ یئرلرده شاهدی اولموشوق.

***

   سون سؤز

    هانسی خط آذربایجان ملّی – دموکراتیک حرکاتی نین، آذربایجان خلقی نین و آذربایجانین خیرینه دیر؟ و هانسی خط ایران رژیمی و ایران شوونیسمی نی خطره سالیر؟ [من عمدی اولاراق هر زمان «ملّی» سؤزونون آرخاسینجا بیر دموکراتیک صفتی ده آرتیریرام. ملّی حقوق دموکراسی نین آیریلماز حصّه سیدیر، ولی بو کفایت ائتمز. لازم شرط دیر ولی کافی دگیل. بیز ملّی حس لرین اویاتماسی اوغروندا هر وسیله دن استفاده ائتمگه حقلی دگیلیک! ملّی حقوق اوغروندا مبارزه  مطلقا دموکراتیک یوللارلا اولمالی  و دموکراتیسمین دیگر عنصرلری ایله قوغوشمالی و ان آزی اونلارلا تناقض و دشمن لیک موقعینده دایانمامالیدیر.] بیزیم ملّتین ازیلدیگی بیر شرایطده و ملّی هویتیمیز دشمنلرین معاصر مئدیا واسطه لری نین گنیش استفاده سی نتیجه سینده سرعتله داغیدیلماسی بیر دورومدا هانسی یول و هانسی تاکتیکلر یورودولمه لی دیر؟ بیزجه افراطی خط نهضتی خلقین ایچینده تجرید ائدر، قوّه توپلاماغا امکان وئرمز، حرکتی دیگر دموکراتیک قوّه لره و ایستک لره قارشی قویوب، مغلوبیته اوغرادار. محمد بگ آزادگرین و «آچیق سؤز»چولرین نظرلرین ین عکسینه اولاراق ایران رژیمی، ایران ارتجاعسی و فارس شوونیسمی بوندان باشقا بیر شئی آختارمیر. بو ارتجاعچی قوّه لر نهایی نتیجه ده افراطکارلیقدان قازانج آپارار. دشمنین قورخدوغو خط معقول، رئال، افراطدان اوزاق آذربایجانچی لیق خطی دیر. اؤزلرینی رژیمه فقط رژیمه دگیل، بوتون داخلی و خارجی ارتجاعی قوّه لره  مخالف حساب ائدنلر-  بو مسأله اوزه رینده جدّی دوشونمه لی دیرلر. دموکرات، مدرن و عدالتچی لیک ادّعاسیندا اولان آذربایجانلی لار عملده ده دموکرات، مدرن و عدالتچی اولماق ایسترلرسه، بو خط حرکتله ایره لی لمه لی دیرلر.

   «آذربایجان»چی لیق خطی دیر کی، ملّی ایستکلری دموکراتیک یول لارلا ایزله ییر، ملّی حقوق مبارزه سین دیگر دموکراتیک عنصرلرله قوغوشوقدا و یا ان آزی اونلارلا قارشی قارشی یا دایانمادان اورتایا قویور و دشمنین اؤنونده جدّی پروبلم لر یارادیر. جمهوری اسلامی و شوونیسمه، سؤزده یوخ، عملده مخالف اولانلار  حرکتی «چاپدیرماز»، دوشونولموش منطقی یول لارلا ایره لی سوره ر. شانتاژ، تخریبات و «آد قویما»لاری سیاستینه چئویرمز، شفافیت و دیالوگلارین آرخاسیندا دورار. بیز بو خطین طرفداری ییق. بو خطی شانتاژلارلا سیرادان چیخارماق اولماز.  بیز نابرابر امکانلارلا مبارزه ائتسک ده، دایاناجاغیق. بونا امین اولون. 

فارسلار دئمیشکن در خانه اگر کس است، یک حرف بس است!

(سون) 

سیروس مددی - کلن 16 مارس 2009-

چاپ