.غلام یحیی دانشیان در روستای اسگران سراب بدنیا آمد، در نوجوانی بهمراه پدرش در جستجوی کار و نان، به باکو رفت، در معادن نفت کارگری کرد، به جنبش کارگری و حزب بلشویکها پیوست، بهنگام اخراج اتباع ایران از آذربایجان شوروی در سالهای 1938-1937، او نیز به ایران آمد.در جنبشهای دهقانی و کارگری فعالانه شرکت کرد. بزندان افتاد. پس از سقوط رضاشاه، دامنه فعالیت او وسعت گرفت. به حزب توده ایران پیوست،از رهبران جنبشهای دهقانی در آذربایجان شد، با تشکیل فرقه دموکرات به آن پیوست، مامور سازماندهی دهقانان در سازمان فدائیان و فرمانده آنان گشت.او با دلیری و کاردانی خود محبوب فدائیان و منفور زمینداران و مرتجعین آذربایجان بود. این نوشته کوتاه او، یکی از منابع دست اول درباره جنبشهای دهقانی و فدائیان آذربایجان است.

حدود ۸۰ سالست که ارتجاع و در راس آن رژیمهای پهلوی و اسلامی سعی دادند به جامعه القاء کنند که فرقه دموکرات آذربایجان ساخته و پرداخته اتحاد جماهیر شوروی بود که یکسال عمر داشت و با یورش سبعانه رژیم شاه در آذرماه ۱۳۲۵ از صحنه روزگار خارج شد. این نوشته در پی آنست که چنین نبوده و فرقه دموکرات آذربایجان در حیات امروزی مردم آذربایجان نیز مثل هر پدیده زنده دیگری، نقش تاریخی خود را دارد. این مقاله سعی بر آن دارد که حیات جنبش ملی مردم آذربایجان را بعد از شکست آن در تاریخ آذرماه ۱۳۲۵ ترسیم کند!

اکنون ایران باید کشور به تمام معنی دموکراتیکی شود و این رژیم [دموکراسی] بدون جنگ و خونریزی در سرتاسر ایران عملی گردد. ما اکنون در کنار حفظ آزادی داخلی و ملی خود به سوی این هدف حرکت می‌کنیم. ما برای ماندن در داخل ایران و شریک بودن در سرنوشت ملت ایران هزاران دلیل و برهان در دست داریم. خاطر ترک‌ها و سایر دایه‌های مهربان‌تر از مادر جمع باشد. آذربایجان هرگز به فکر جدا شدن از ایران نبوده و نخواهد بود. ولی [امور] خودش را خود اداره خواهد کرد ...

امروزه در میان ما، یک خط و متد سیاسی دیگری نیز وجود دارد. این خط سیاسی به جای «انسان»، «خلق»، «وطن»، «آذربایجان» و «ملت دوستی»، مفاهیمی چون «خون»، «عرق» و «نژاد»ستائی را طرح می کند. این جریان اگر چه خود را در پشت نام ۲۱ آذر پنهان می سازد، اما در واقعیت امر، با همه نیرو و توان می کوشد تا در برابر ایده ها و آرمانهای ۲۱ آذر بایستد. این جریان فوق العاده خطرناک «ترک گرایی- تورانگرایی» است ...

میرزه جلیل مسلمان شرقینی بوروموش دین و موهومات قارانلیقینین «نیکالای» لارین و «محمدعلی» شاهلارین استبدادیندان داها قورخولو و دهشتلی اولدوغونو یاخشی آنلاییردی و محض بونا گؤره  ده ساتیریک بیر ژورنالین نشری ایله بو یؤنده مبارزه یه باشلادی. ژورنالادا ائله بیر آد سئچدی کی اونون ساتیریک روحونا و مقصدینه اویغون گلمکله برابر، خلقه تانیش و ماراقلی اولسون. بو باخیمدان نئچه عصرلردن بری بیر چوخ شرق خلقلری آراسیندا اؤز مدرک سوزلری و لطیفه لری ایله مشهور اولان، اونلارین شفاهی ادبیاتیندا اؤزونه محکم یئر دوتان ملانصرالدینین آدی میرزه جلیلین ساتیریک ژورنالی اوچون داها مناسب و الوئریشلی ایدی. لاکین بو «ملانصرالدین» ادیبین اؤزونون دیدیگی کیمی، عصرینین ملانصرالدینی ایدی!